Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για την καλύτερη εμπειρία

Αν δεν αλλάξετε τις ρυθμίσεις του προγράμματος περιήγησης, συμφωνείτε με αυτό.

Αποδέχομαι
KALIAANI
11 Οκτ 2019

Άρθρο: Το φαινόμενο Μπούλινγκ (Bullying) και οι τρόποι αντιμετώπισής του

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Γράφει ο Σεραφείμ Θανάσης - Φυσικομαθηματικός


Αν και τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα ακούγεται όλο και πιο συχνά, αν και οργανώνονται εκστρατείες κατά του φαινομένου, οι περισσότεροι, ακούγοντας τον όρο bullying, ή σχολικό εκφοβισμό, φαντάζονται κάτι εξαιρετικά τραβηγμένο που συμβαίνει κάπου μακριά μας. Συνήθως, μας γίνεται γνωστό, όταν “όταν χτυπάει την πόρτα μας”, αφορά δηλαδή (κατά κύριο λόγο), τα παιδιά μας. Το φαινόμενο μελετήθηκε πρώτη φορά στη Νορβηγία το 1978, ενώ ο όρος bullying εμφανίζεται σε επιστημονικά περιοδικά το 1987.

Σε κάποιες περιπτώσεις γίνεται κατάχρηση του όρου (συνήθως από υπερπροστατευτικούς γονείς) γιατί συγχέεται με την φυσιολογική “επιθετικότητα” που χαρακτηρίζει την παιδική και εφηβική ηλικία, ένα ένστικτο που έχουμε όλοι μέσα μας και μαθαίνουμε να το τιθασεύουμε με βάση τους κοινωνικούς κανόνες. Οι περισσότερες επιθετικές συμπεριφορές που εκδηλώνουν τα παιδιά στο σχολικό περιβάλλον δεν είναι σχολικός εκφοβισμός. Τα πειράγματα, τα σπρωξίματα, τα μαλλιοτραβήγματα και το ότι πιάνομαι στα χέρια με ένα συμμαθητή μου δεν αποτελούν σχολικό εκφοβισμό. Όλοι μας έτυχε να το κάνουμε ή να μας το κάνουν στα πλαίσια του παιχνιδιού, της διεκδίκησης, της υπεράσπισης, της διαφωνίας, και τόσων άλλων που είναι δύσκολο να λυθούν με λόγια στην παιδική ηλικία. Επίσης είναι ένα συνολικό κοινωνικό φαινόμενο που εμφανίζεται και στην ενήλικη ζωή (πχ χώροι εργασίας, στρατός κλπ), αλλά δεν θα ασχοληθούμε με αυτό στο παρόν άρθρο. Είναι άλλης φύσεως ζήτημα.

Σχολικός εκφοβισμός είναι η συστηματική και σκόπιμη χρήση βίας μεταξύ μαθητών ή συνομηλίκων παιδιών, με στόχο να προκληθεί πόνος ή αναστάτωση. Η επανάληψη, καθώς και το ότι γίνεται με πρόθεση, είναι τα κύρια χαρακτηριστικά του. Οι μορφές που παίρνει είναι πολλές : χρησιμοποίηση υβριστικών ή περιπαικτικών εκφράσεων, απειλές και εκβιασμός, χτυπήματα και γενικά σωματική βία, ζημιές στην προσωπική περιουσία κάποιου ή και κλοπές (πχ το κινητό), εσκεμμένη απομάκρυνση των φίλων δηλαδή κοινωνικός αποκλεισμός, διάδοση κακοήθων και ψευδών φημών, εκβιαστικά ή απειλητικά μηνύματα μέσω κινητού ή internet και πολλά άλλα ακόμα. Προέρχεται από το ρήμα «bully» που σημαίνει «πληγώνω ή τρομοκρατώ ή υποχρεώνω κάποιον με τη βία να κάνει κάτι που δεν θέλει».

Στην πρώτη σχολική ηλικία παρατηρείται περισσότερο η σωματική βία, ενώ όσο τα παιδιά μεγαλώνουν, η μορφή του σχολικού εκφοβισμού αλλάζει και γίνεται πολύ πιο δύσκολα αντιληπτή. Ένα παιδί που θυματοποιείται στο σχολικό περιβάλλον, σπάνια μιλάει για αυτό. Είτε από φόβο ότι αυτό θα κάνει τα πράγματα χειρότερα, είτε γιατί πιστεύει ότι φταίει το ίδιο για αυτό που του συμβαίνει. Η βιβλιογραφία αναφέρει ότι είναι πιο πιθανό να πέσει θύμα εκφοβισμού ένα παιδί με κάποιες ιδιαίτερες ευαισθησίες ή χαρίσματα, που τα παίρνει όλα πολύ σοβαρά. Κανένα ανθρώπινο χαρακτηριστικό, κανένα έλλειμμα και κανένα στοιχείο προσωπικότητας ή ιδιαιτερότητας, φυσικά, δεν θα πρέπει να δικαιολογεί τη βία!!

Τα θύματα του Bullying
Ενδείξεις που πιθανόν να υποδηλώνουν ότι ένα παιδί έχει πέσει θύμα σχολικού εκφοβισμού είναι:
• Μειωμένη διάθεση ή άρνηση να πάει στο σχολείο λόγω αδιαθεσίας (κοιλιακούς πόνους, πονοκεφάλους, διαταραχές ύπνου)
• Αδικαιολόγητες απουσίες (κοπάνες)
• Απροσδόκητη μαθησιακή πτώση που αποτυπώνεται με βαθμούς που πέφτουν και αφηρημάδα στην ώρα του μαθήματος
• Στα διαλείμματα περνά το χρόνο του γύρω από τους εκπαιδευτικούς και τα γραφεία.
• Αλλάζει τις διαδρομές από και προς το σχολείο.
• Τα ρούχα του είναι συχνά κατεστραμμένα.
• Έχει σημάδια και μελανιές στο σώμα ή άλλες ενδείξεις επίθεσης και αποφεύγει να εξηγήσει πώς συνέβησαν.
• Χάνει συχνά τα πράγματά του.
• Ζητάει συχνά λεφτά.
• Αρνείται να συμμετέχει σε σχολικές εκδηλώσεις και δραστηριότητες.
• Υπάρχουν επίμονες ξαφνικές αλλαγές στη διάθεσή του.
• Παραπονιέται για ψυχοσωματικά προβλήματα.

Οι δράστες
Οι λεγόμενοι “Bullies”, είναι άτομα που παρουσιάζουν στοιχεία προβληματικής και αντικοινωνικής συμπεριφοράς και συνήθως αντιπαθούν το σχολείο. Είναι (συνήθως) άτομα μειωμένης αυτοπεποίθησης και προσπαθούν να επιδείξουν τον “αντρισμό” τους με αυτή την συμπεριφορά. Επίσης μπορεί να κάνουν χρήση αλκοόλ ή χαπιών. Είναι περίπλοκο το φαινόμενο διότι, πολλές φορές, πίσω από ένα οργισμένο παιδί, μπορεί να κρύβεται πόνος, εγκατάλειψη, φόβος απόρριψη ή έντονη ενδοοικογενειακή βία.

Τρόποι αντιμετώπισης
Είναι πρόβλημα όλης της κοινωνίας και των θεσμών της (πολύ εκτεταμένο το θέμα), αλλά θα επικεντρωθώ στο πως μπορούν να αντιδράσουν οι γονείς όταν, αντιληφθούν ότι το παιδί τους έχει πέσει θύμα του bullying.

Ο γονιός οφείλει:
• Να συζητά με το παιδί του για τα δικαιώματά του, τους κανόνες συμπεριφοράς στο σχολείο και τους τρόπους αντιμετώπισης του φαινομένου.
• Να ενισχύει τη φιλία και να αναδεικνύει την αλληλεγγύη της παρέας.
• Να ενθαρρύνει το παιδί ότι καλά έκανε και του εμπιστεύτηκε το πρόβλημα
• Να ενημερώνεται από του εκπαιδευτικούς για τη συμπεριφορά του παιδιού του εντός του σχολείου.
• Να διαβεβαιώσει το παιδί – θύμα ότι δεν ευθύνεται το ίδιο για ό,τι έχει συμβεί και να μην το ενθαρρύνει για αντεκδίκηση
• Να του υπενθυμίζει ότι το νοιάζεται και ότι ο ρόλος του είναι να το προστατεύει.
• Να το παροτρύνει σε συζήτηση για σχετικά θέματα και να του εξηγεί ότι η κοινοποίηση περιστατικών δεν αποτελεί «κάρφωμα» ούτε αποκτά το ρόλο του “φλώρου”. Αντρισμός δεν σημαίνει ότι κάποιος γίνεται βίαιος!
• Να απευθύνεται έγκαιρα στους εκπαιδευτικούς και στη διεύθυνση του σχολείου.
• Να ζητήσει τη βοήθεια ειδικού ψυχικής υγείας, εφόσον το κρίνει αναγκαίο.
Τί μπορεί να κάνει ο γονιός αν αντιληφθεί ότι το παιδί του ασκεί Bullying ?
• Να του εξηγήσει ότι αυτό που κάνει είναι απαράδεκτο και ότι κάνει άλλα παιδιά δυστυχισμένα
• Να κουβεντιάσει με τους δασκάλους του
• Να παρατηρήσει αν το παιδί μιμείται την βία που ασκεί άλλο μέλος της οικογένειας
• Να περιορίσει τις ώρες που το παιδί βλέπει ταινίες με βία στην τηλεόραση ή παίζει τέτοια παιχνίδια στο ίντερνετ
• Να το επαινεί όταν βλέπει ότι το παιδί του κάνει προσπάθειες να βελτιώσει τη συμπεριφορά του
• Να το διαβεβαιώσει (με λόγια και πράξεις) ότι το αγαπάει

Σύντομος επίλογος
Οφείλουμε λοιπόν να κάνουμε κάτι για αυτό το φαινόμενο στο κομμάτι της πρόληψης και της αντιμετώπισής του από εμάς τους ενηλίκους. Και αυτό πρέπει να γίνεται στα πρώτα παιδικά χρόνια. Αλλά ποτέ δεν είναι αργά!!
Συχνά απαιτείται κάτι περισσότερο από ένας χαρισματικός εκπαιδευτικός για να βοηθήσει το παιδί να καταλάβει πως ό,τι και αν νομίζει ότι καταφέρνει με την επιθετική συμπεριφορά δεν το καταφέρνει. Ο σκοπός είναι το παιδί να αλλάξει το σύστημα αξιών του ώστε να συνειδητοποιήσει ότι η σωματική ή άλλη υπεροχή του και η άσκηση πίεσης και βίας προς άλλα παιδιά δεν το καθιστά σημαντικό, δημοφιλές. Θέλουμε να προκαλέσουμε μια αλλαγή στις αξίες του η οποία μπορεί να γίνει μόνο από το ίδιο το παιδί εκ των έσω και όχι με παραινέσεις και συμβουλές ή απειλές. Σε αυτή την προσπάθεια είναι πολύ σημαντική η συστηματική συνεργασία με έναν ειδικό ψυχολόγο ή άλλης ειδικότητας που να δουλέψει με το παιδί και τους γονείς. Γιατί τις περισσότερες φορές, όταν το παιδί μας έχει κάποια προβλήματα, τότε ο ύποπτος και ο πρώτος που χρειάζεται να αλλάξει είμαστε εμείς οι γονείς.

Σεραφείμ Θανάσης - Φυσικομαθηματικός
Αλεξάνδρεια Ημαθίας

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

LENOS_TAVERNA

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Who's Online

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 153 επισκέπτες και κανένα μέλος

ΜΕΙΝΕΤΕ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΟΙ ΜΑΖΙ ΜΑΣ

Τελευταια Νεα

Top