Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για την καλύτερη εμπειρία

Αν δεν αλλάξετε τις ρυθμίσεις του προγράμματος περιήγησης, συμφωνείτε με αυτό.

Αποδέχομαι
10 Ιουλ 2017

Άρθρο Γ. Γκιάτα: Αποκλίνουσες συμπεριφορές

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Γράφει ο Γιώργος Γκιάτας / Οικονομολόγος

Καταγράφοντας αυθόρμητα καθημερινές συμπεριφορές των ατόμων μπορούμε να βγάλουμε κάποια γενικά συμπεράσματα, τέτοια που να αποτελούν ισχυρές ενδείξεις μαζικής αποκλίνουσας συμπεριφοράς ατόμων και ομάδων. Η απόκλιση –σε μικρή κλίμακα- για μια σύγχρονη κοινωνία θα ‘ταν κάτι φυσιολογικό. Κάποια άτομα δηλαδή που εναντιώνονται σε γενικούς και αποδεκτούς κανόνες λόγω διαφορετικών χαρακτηριστικών και θεωρήσεων για διάφορα κοινωνικά θέματα να αποκλίνουν των γενικών κανόνων.

Αυτό θα ήταν υγιές και φυσιολογικό στο βαθμό που δεν θα εναντιωνόταν σε μια καθολική και ισχυρή αντίληψη των πραγμάτων. Δεν θα ήταν κόντρα σε ένα πανίσχυρο ηθικό κώδικα, αποδεκτό και εφαρμόσιμο υπέρ των πολλών. Θα αποτελούσε ένα μικρής κλίμακας φαινόμενο, απαραίτητο για μια νέα θεώρηση για την εξέλιξη της κοινωνίας και την έκφραση ατομικών ελευθεριών. Η απόκλιση σε ατομικό επίπεδο θα ήταν κατανοητή και αυτονόητη γιατί θα είχε περιορισμένο επίπεδο έκτασης και θα ‘ταν ακίνδυνη για την κοινωνία.
Σήμερα έχουμε περάσει στο αντίθετο άκρο. Οι αποκλίσεις τείνουν να γίνουν ισχυρό δεδομένο και αποτελεί εξαίρεση η εφαρμογή κανόνων και νόμων. Οι προσωπικές επιδιώξεις κυριαρχούν εις βάρος των ρυθμιστικών κανόνων και αναδεικνύονται οι μειοψηφίες ως απαίτηση καθολικής αποδοχής εις βάρος των πλειοψηφιών. Οι προσωπικές αποκλίσεις ομαδοποιούνται και γίνονται καθεστώς που αποκτά παγιωμένες αντιλήψεις, μη αμφισβητήσιμες από πολλούς λόγω ισορροπίας, λόγω απάθειας, ως ανάξιες λόγου και κριτικής, ως αριστερή προσέγγιση αποδοχής και σεβασμού διαφορετικότητας, ως αναγκαίο κακό. Κυρίως γιατί πολλά πρόσωπα αποτελούν μέρη του προβλήματος, με όμοιες πρακτικές.

Αυτή η τάση δημιουργεί στερεότυπα στην κοινωνία, τέτοια που η όποια αμφισβήτησή τους καταλήγει να θίγει τον κριτή και να ενθαρρύνει τον κρινόμενο, καταδικάζει τον ελεγκτή και να αθωώνει τον παραβάτη. Καταλήγει στην κυριαρχία του βλάκα εις βάρος του έξυπνου, του κλέφτη σε βάρος του νομοταγή, του μέτριου σε βάρος του άξιου, του κουτοπόνηρου σε βάρος του δίκαιου. της μειοψηφίας σε βάρος της πλειοψηφίας.

Το άτομο δεν διακρίνει όρια στις παράλογες επιδιώξεις του και ταυτίζεται με τις διεκδικήσεις του συγκρίνοντάς τες, μόνο με των ομοϊδεατών του και όχι με αυτές του συνόλου. Αυτό πράττει, αυτό δικάζει, αυτό παρανομεί, αυτό τα ερμηνεύει όλα στο βωμό ενός αρρωστημένου “εγώ”. Και σε αυτό, καθένας που δεν το αποδέχεται βρίσκεται απέναντι. Ετεροπροσδιορίζοντας τα θέματα δικαιολογείται κατ’ αντιπαράθεση και ανάλογα με την περίπτωση. Οι φορείς που το κρίνουν ουσιαστικά απουσιάζουν και υπάρχουν μόνο ως στοιχειωμένα γραφειοκρατικά άβατα μιας ξεπερασμένης εποχής. Το σύστημα δίνει την δυνατότητα να προβάλλεις αντιρρήσεις μόνο και μόνο για να καταγραφείς ως γραφικός παρά να βρεις το δίκιο σου. Αυτό είναι προκαθορισμένο και θωρακισμένο, είναι προδιαγραμμένο ως αυτονόητο...

Αφού οι πλούσιοι κλέβουν, οι συμπολίτες παρανομούν, οι άνθρωποι λαδώνουν, οι φίλοι αρπάζουν ...μπορώ και “εγώ”. Και επιδίδεται σε ένα ατέλειωτο κατάλογο στοχεύσεων που του δίνουν διεξόδους απέναντι σε όλα αυτά που βαφτίζει δυσκολίες και προβλήματα. Και το κάνει γιατί τα νόμιμα μέσα που είναι μπλοκαρισμένα τον οδηγούν σε απογοήτευση ή παραδοχή αδυναμίας έναντι των άλλων...

Οι συμπεριφορές είναι αποτέλεσμα ατομικών και κοινωνικών χαρακτηριστικών. Η κυριαρχία των ατομικών και η στοχευμένη παράκαμψη των κοινωνικών μας δίνει προσωρινή διέξοδο και μας αφαιρεί κοινωνικότητα. Όταν δρούμε σε άγνωστους για μας χώρους, σε διευρυμένα πεδία, εκεί τα ατομικά μας χαρακτηριστικά εξαφανίζονται και βιώνουμε τον αποκλεισμό της δυνατότητας για παρέμβαση και έλεγχο, για “εξουσία”. Διέξοδο βρίσκουμε μόνο μέσα από ατομικές διεκδικήσεις και στοχεύσεις, μέσα στο μικρόκοσμό μας...
Έτσι φτάνουμε στο σημείο να υιοθετούμε πρότυπα αντικοινωνικής συμπεριφοράς ανάλογα με την υποομάδα που ανήκουμε (από υπόκοσμο έως...). Η αντικοινωνικότητα βέβαια τείνει να γίνει κυρίαρχη όταν καθολικά εφαρμόζεται ως αυτοσκοπός επιβίωσης. Και ενισχύεται όταν δεν καταδικάζονται επαναλαμβανόμενα αρνητικές συμπεριφορές και προσπερνιούνται καταστάσεις και πρακτικές ανάλογα με τη σχέση συμφέροντος που διατηρούμε με τον εμπλεκόμενο.

Η κοινωνική αντίδραση, απούσα, δίνει την δυνατότητα σε όλους τους αποκλίνοντες να θεωρούνται έξυπνοι και μάγκες, να εξωθούνται σε αποκλίνουσες συμπεριφορές, ως μια βολική “ομερτά” απέναντι στο άδικο σύστημα. Δεν είναι η παρανομία αυτή που κρίνεται αλλά η θέση της κοινωνίας απέναντι της. Αν η θέση αυτή δεν είναι τουλάχιστον αρνητική (για να μην πω ότι σε πολλές των περιπτώσεων επικροτείται) αυτό τονώνει το ηθικό των αποκλίνουσων συμπεριφορών. Τους κάνει ανέγγιχτους δίνοντας στα όνειρά τους στυλ και αριθμό...

Τα εγώ ατέλειωτα και άπειρα. Για τον καθένα το “εγώ του” είναι φυσιολογικό αλλά το “φυσιολογικό εγώ” είναι ένας ιδεώδης μύθος κατά τον Φρόυντ. Αντικειμενικότητα και “εγώ” δεν συμβαδίζουν. Μιλάμε για πρόσωπα, για υποκείμενα. Τα όρια του “εγώ” τα βάζει σ’ ένα βαθμό ο σεβασμός στο άτομο και η τήρηση δημοκρατικών κανόνων και σχέσεων σε μια κοινωνία. Θα έλεγα η συνύπαρξη του “εγώ” με του “εμείς” σε μια σχέση αλληλεπίδρασης και ισορροπίας. Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε τα δύο όνειρα του Έλληνα -πρώτο να έχει ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι του και δεύτερο να μην έχει κανένα κερατά πάνω από το κεφάλι του- και το συνδυάσουμε με το σοφό ρητό “του Έλληνος ο τράχηλος ζυγό δεν υπομένει αλλά τον επιζητεί...” βγαίνει εύκολα το συμπέρασμα των αιτίων που μας οδήγησαν σε τελματώδη κατάσταση.

Τέτοια που να σε κάνει να αναρωτιέσαι: εξακολουθώντας να “μένεις σ’ έναν άλλο κόσμο”, νομίζεις πως είσαι παρών;

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Lazis

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Who's Online

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 181 επισκέπτες και κανένα μέλος

ΜΕΙΝΕΤΕ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΟΙ ΜΑΖΙ ΜΑΣ

Τελευταια Νεα

Top