Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για την καλύτερη εμπειρία

Αν δεν αλλάξετε τις ρυθμίσεις του προγράμματος περιήγησης, συμφωνείτε με αυτό.

Αποδέχομαι
04 Νοε 2020

Το σάλι - η σχεδία

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Γράφειο ο Λαογράφος Γιώργος Ντελιόπουλος

Το σάλι όπως το ονόμαζαν στο ρουμλούκι, ήταν μια σχεδία, ένα ξύλινο πλωτό κατασκεύασμα, αποτελούμενο από ξύλινες βάρκες και ένα κατάστρωμα. Τέτοιες σχεδίες είχαν κάποτε όλα σχεδόν τα ποτάμια, ο Αξιός, ο Πηνειός και άλλα. Τις εγκαθιστούσαν συνήθως στο πιο στενό σημείο του ποταμού, για δύο λόγους. Πρώτον γιατί το νερό στο στενό σημείο είναι πάντοτε πιο βαθύ και δεύτερον γιατί το συρματόσχοινο στο οποίο ήταν γαντζωμένη η σχεδία, ήταν πιο τεντωμένο.
Η κατασκευή και η λειτουργία της σχεδίας ήταν απλή. Κατασκεύαζαν πρώτα τις βάρκες με όλες τις προδιαγραφές που απαιτεί η ναυπηγική τέχνη.

Μετά τις καλαφάτιζαν (έκλειναν τις ενώσεις με πίσσα), τις άλειφαν με το ίδιο υλικό επίσης σε όλη την επιφάνεια, για να αντέχουν στα νερά και να είναι στεγανές. Όταν ήταν πια έτοιμες, τις ένωναν με χοντρά μαδέρια. Όσο μεγαλύτερη επιφάνεια είχε το πάτωμα, τόσο μεγαλύτερο βάρος μπορούσε να μεταφέρει. Γι’αυτό φρόντιζαν ώστε οι βάρκες, που συνήθως ήταν δύο ή τρεις, να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερες.

Η πορεία κόντρα στα νερά του ποταμού πετυχαίνονταν με ένα συρματόσχοινο, σαν αυτά που έχουν σήμερα στα χιονοδρομικά κέντρα που μεταφέρουν αναβατήρες. Έμπηγαν μεγάλους κορμούς δέντρων στο έδαφος, πάνω από τις δύο όχθες, και από εκεί τέντωναν το συρματόσχοινο με τη βοήθεια ενός ή δύο ζευγαριών ζώων, συνήθως βουβαλιών και το σταθεροποιούσαν, αφήνοντας πάντοτε ένα περιθώριο ελαστικότητας, για τη συστολή και διαστολή, λόγω αλλαγής της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος. Πλάι στην κουπαστή έδεναν ένα συρματόσχοινο στο ίδιο πάχος και στην άλλη άκρη συνέδεαν ένα καρούλι, το οποίο περνούσαν με ειδικό συνδετήρα μέσα στο συρματόσχοινο, όπως ακριβώς κρέμονται οι αναβατήρες.

Όταν ήθελαν να διασχίσουν το ποτάμι, ελευθέρωναν τη σχεδία, και αμέσως απομακρύνονταν, ακολουθώντας την πορεία του συρματόσχοινου, με οδηγό το καρούλι, το οποίο ο καραβοκύρης συνεχώς το τραβούσε προς την πλευρά που πήγαινε, με ελάχιστη δύναμη. Όταν πλησίαζε την αποβάθρα, κοντράριζε το καρούλι και η σχεδόα φρενάριζε, κόβοντας ταχύτητα και κατέληγε ομαλά στη ράμπα. Αμέσως έριχνε σχοινί έξω και το έδενε από έναν πάσσαλο, ώσπου να αποβιβαστούν οι άνθρωποι και το φορτίο, που αρκετές φορές ήταν πολλές χιλιάδες οκάδες, όπως όταν επ΄ροκειται για λεωφορείο, για τρακτέρ ακόμα και για θεριζοαλωνιστικές μηχανές.

Καλούς καραβοτεχνίτες είχε η Κουλιακιά. Είχαμε όμως και στο χωριό μου το Κεφαλοχώρι έναν ηλικιωμένο, τον μπαρμπα - Βασίλη Γκεκα, που τα χέρια του μαστόρευαν με ό,τι και να καταπιάνονταν. Ζούσε όλα τα χρόνια κοντά στο ποτάμι, σε μια καλύβα, ψαρεύοντας με τη βάρκα του. Το 1950 κατασκεύασε ένα σάλι, που δούλεψε αρκετά χρόνια στην περιοχή Ραψομανίκης.

Ένας ήταν ο κίνδυνος για το σάλι, το αρτήρισμα (η κατεβασιά) του νερού. τότε μαζί με τα αφρισμένα, ορμητικά νερά κατέβαιναν και μεγάλοι κορμοί δέντρων, που μπορούσαν να το τσακίσουν και να παρασύρουν τα συντρίμμια του ως τη θάλασσα, στο Θερμαϊκό.

Για μας τα παιδιά αυτό το μέσον αποτελούσε διασκέδαση. Ήταν ωραία να διασχίζεις τον αγριεμένο Αλιάκμονα με ασφάλεια. Αποτελούσε άλλωστε τη μοναδική μας εμπειρία από πλεούμενα, αφού τα θλασσινά μας ήταν εντελώς άγνωστα.

Εκείνο που θυμάμαι πανω στο σάλι ήταν ότι είχες την αίσθηση πως δεν προχωράει. Όταν μεγάλωσα πλέον, το χρησιμοποιούσαμε συχνά την περίοδο που κουβαλούσαμε καυσόξυλα από το δάσος της Βεργίνας. Τότε είχαμε μιαν άλλη σχέση, ας πούμε επαγγελματική, μ’αυτό το πανάρχαιο πλωτό μέσον, που σταμάτησε λίγο πριν γίνει το φράγμα της Βαρβάρας και η μεγάλη γέφυρα.

Σήμερα έχει απομείνει μόνο η ανάμνηση και οι φωτογραφίες της συλλογής μου.

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

proioy fani

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Who's Online

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 189 επισκέπτες και κανένα μέλος

ΜΕΙΝΕΤΕ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΟΙ ΜΑΖΙ ΜΑΣ

Τελευταια Νεα

Top