Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για την καλύτερη εμπειρία

Αν δεν αλλάξετε τις ρυθμίσεις του προγράμματος περιήγησης, συμφωνείτε με αυτό.

Αποδέχομαι
04 Φεβ 2016

Ξύπνα Βασίλη: Ο νεοέλληνας και η ρευστότητα των κοινωνικών ταυτοτήτων

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

Γράφει ο Γιάννης Σφενδώνης

Πτυχιούχος στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό του Ε.Α.Π.

 

Από το ομώνυμο

θεατρικό σενάριο

του Δημήτρη Ψαθά

         

Σκηνοθεσία

Γιάννης Δαλιανίδης

 

Παίζουν

Γιώργος Κωνσταντίνου

Γ. Μιχαλακόπουλος,

Έλενα Ναθαναήλ,                            

Αλέκος Αλεξανδράκης

Τασσώ Καββαδία,

Ελένη Ζαφειρίου                                                          

 

Μουσική

Μίμης Πλέσσας

 

Ελληνική παραγωγή του 1969, σατυρική κωμωδία                                                                           

 

Η συγκεκριμένη ταινία γυρίστηκε το 1966 σε μια περίοδο έντονων πολιτικών καταστάσεων και αναταράξεων. H κρίση από τη μείωση εισιτηρίων  επιδεινώθηκε καθώς δειλά αλλά σταθερά εισέβαλλε η τηλεόραση στα σπίτια ενώ η δικτατορία το 1967 έκοψε τη φόρα της φιλελευθεροποίησης στην Τέχνη και ειδικά στον Ελληνικό  κινηματογράφο.  Από το σενάριο του Δημήτρη Ψαθά κόπηκαν οι φράσεις «η επανάσταση θα γίνει, γιατί είναι ιστορική ανάγκη…..»                         

                                  

Η επιτομή της ταινίας βρίσκεται στο  γεγονός της διαφοροποίησης των ανθρώπινων συναισθημάτων από μία δραματική  αλλαγή  που μπορεί να συμβεί στη ζωή τους. Αντιπαρέρχομαι τις παλιές κριτικές και την αναγνωρίζω σαν μία σημαντική πολυδιάστατη κωμωδία μέσα από μια νέα ματιά. Δεν  μένω στο πολιτικό μήνυμα της ταινίας το οποίο εξυπηρετούσε μία συγκεκριμένη αστική συντηρητική πολιτική ιδεολογία εκείνη την εποχή αλλά  γιατί διατέμνει  τις εύθραυστες ισορροπίες των ανθρώπινων σχέσεων από την καταλυτική δύναμη του χρήματος. Στις αναπτυγμένες κοινωνίες της Δύσης και στην Ελλάδα ο σύγχρονος καπιταλισμός με τη χρηματιστηριακή οικονομία  επέφερε δομικούς μετασχηματισμούς  στη κοινωνία. Οι πρακτικές του αστικού πολιτισμού επηρέασαν όλες τις σφαίρες του κοινωνικού υποκειμένου και το άλλαξαν. Η πιο σημαντική μεταβλητή ήταν αυτή που επηρέασε τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου ο οποίος δοκίμαζε το πολιτισμικό σοκ (τεχνολογία), νέα καταναλωτικά πρότυπα,  αστυφιλία  με βάρβαρους όρους και συνθήκες αλλά κυρίως μια εκβιασμένη  και αναφομοίωτη αστική συνείδηση. Η συνείδηση των λαϊκών στρωμάτων, οι ηθικές αρχές μεταβάλλονται ,αλλοτριώνονται, αδρανούν. Ο αστικός πολιτισμός υπήρξε ο κατεξοχήν διακορευτής της διαυγούς συνείδησης και προώθησε και εγκατέστησε την «ψευδή συνείδηση» μεταποιώντας τα αγνά υλικά του ψυχικού κόσμου στο κυνήγι του χρήματος. Ο Κάρλ Μανχάιμ  ορίζει την ψευδή συνείδηση σαν μια,  η οποία δεν έχει συλλάβει την πραγματικότητα, φαντασιώνεται με ξεπερασμένες ηθικές , κοινωνικές και πολιτισμικές κατηγορίες.

 

Στο έργο ο Βασίλης (Γιώργος Κωνσταντίνου) χαμηλόμισθος  υπάλληλος αγοράζει απελπισμένα  λαχεία μπας και αλλάξει η τύχη του ενώ ιδεολογικά εκφράζεται μέσα από το συντηρητικό  χώρο (δεξιά). Αντίθετα ο συνάδελφος του Μάνος (Αλέκος Αλεξανδράκης) είναι ιδεολόγος αριστερός, και συνεπώς αντίθετος στα καταναλωτικά πρότυπα της αστικής κοινωνίας, ταυτόχρονα έρχεται σε αντιπαραθέσεις με τον δεξιό  Βασίλη. Σπάζοντας την οικογενειακή αλληλεγγύη η αδελφή του (Έλενα Ναθαναήλ) είναι αριστερή και όταν θα βρεθεί στην Αθήνα κοντά στον αδελφό της οι ιδέες της και η αγάπη της θα ταυτιστούν με τον Μάνο. Ο γάμος τους εξαγριώνει τον Βασίλη ο οποίος χάνει την ψυχραιμία  του και αντιδρά ακραία. Σαφώς δεν ήθελε έναν αριστερό μέσα στο σπίτι του που το θεωρούσε  «ξένο σώμα». Ήταν τόσο έξαλλος που για πρώτη φορά αρνήθηκε να αγοράσει λαχεία σκοτώνοντας ο ίδιος την τύχη του που χαμογέλασε στο αντίπαλο και εχθρό του Μάνο ο οποίος κέρδισε μεγάλο ποσό.  Αυτό ήταν αδύνατο να το καταπιεί με αποτέλεσμα να καταρρεύσει και να νοσηλευτεί σε νευρολογική κλινική. Στο μεταξύ το ζευγάρι άλλαξε τις κοινωνικές του συνήθειες μεταβαλλόντας τες σε αστικές, αυτές που άλλοτε τις  αρνούνταν και μαχόταν ενάντια. Η επιστροφή του Βασίλη μετά το εξιτήριο στο σπίτι θα είναι εξίσου οδυνηρή καθώς όλα έχουν αλλάξει και αντιδρά εξίσου σπασμωδικά αδύναμος να δει και να αντιληφτεί τα νέα δεδομένα , τη νέα πραγματικότητα. Ευαίσθητος και πληγωμένος από το νεοπλουτισμό των πρώην σφοδρά πολέμιων  του μεταπίπτει  στην πρώην ακραία  ψυχολογική κατάσταση. 

 

Σχετικά με τις μεταπτώσεις των ανθρώπων έχει αποδειχθεί πώς μέσα από τις μεγάλες αλλαγές (μεταδομήσεις) που υφίστανται οι πολιτισμοί, οικοδομείται η έννοια του «ατόμου». Όλη η ψυχολογία της προσωπικότητας υπονοεί λοιπόν μια αντίληψη του ανθρώπου, μια φιλοσοφία του ατόμου. Καθεμία από τις ψυχολογικές θεωρίες για την προσωπικότητα πρέπει να την δούμε με το φιλοσοφικό της φόντο, την ιστορικότητα της, τις σχέσεις της με τις άλλες αντιλήψεις και τη θέση της στο πνευματικό και κοινωνικό περιβάλλον της εποχής της. Ο Βασίλης είναι θύμα ενός κοινωνικού σχηματισμού μιας εποχής που η επιπολαιότητα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε τραγωδία. Αν είχε απεγκλωβιστεί από το σύνδρομο του κομματισμού, αν ήξερε πως η τύχη είναι πάντοτε τυφλή, και αν είχε ενστερνιστεί το ιδεώδες της συγχώρεσης τα πράγματα δεν θα έφταναν στα άκρα  γι’ αυτόν . Μία αναγκαία μεταστροφή στη ζωή του θα τον ευνοούσε σίγουρα. Όμως…….ετροχιάστηκε σαν   συνέπεια από την υιοθέτηση «μηχανισμών παρηγοριάς» καθώς κυνηγούσε μανιωδώς την τύχη του , ως ανακούφιση της ανθρώπινης οδύνης λόγω φτώχιας, κατάσταση που πηγάζει από τις ατελείωτες διαψεύσεις και στρεβλώσεις της ίδιας της πραγματικότητας που τις ακολουθούν ταπεινώσεις.

 

Τέλος άφησα τον κωμικό αλλά συγκλονιστικό στο ρόλο του θρυλικού ποιητή Φανφάρα που τον υποδύεται ο Γιώργος Μιχαλακόπουλος αφήνοντας εποχή, έναν τραγικό ανθρωπότυπο που επινοεί ασυνάρτητα ρίμες ποιητικές με στόχο να ταυτιστεί με τη μεγάλη ποίηση ή κάποιον ποιητή που θα είχε προφανώς σαν πρότυπο. Ο θεατρικός συγγραφέας Ψαθάς είχε στόχο τους αποτυχημένους νεωτερισμούς στο χώρο της ποίησης όπου εισχωρούσαν ατάλαντοι ,κοινώς ψώνια και τις όποιες νεωτερίζουσες  παρεκτροπές της.

 

 

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter

proioy fani

Γιάννης Σφενδώνης

Πτυχιούχος στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό του Ε.Α.Π.

Προσθήκη νέου σχολίου

Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Who's Online

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 214 επισκέπτες και κανένα μέλος

ΜΕΙΝΕΤΕ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΟΙ ΜΑΖΙ ΜΑΣ

Τελευταια Νεα

Top