Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, το ποσοστό φτώχειας στην Ελλάδα ανέρχεται στο 18,9%. Παρότι πρόκειται για υψηλό νούμερο (αν και όχι το χειρότερο στην Ε.Ε.), εντύπωση προξενεί το 67,1% των Ελλήνων που δηλώνει πως αισθάνεται φτωχό ή ότι απειλείται από τη φτώχεια. Γιατί όμως υπάρχει αυτή η έντονη απόκλιση μεταξύ της στατιστικής και της υποκειμενικής αίσθησης των πολιτών;
Η απάντηση βρίσκεται πέρα από τους αριθμούς και δεν αφορά μόνο το εισόδημα, αλλά την έλλειψη προοπτικής. Πολλοί Έλληνες αισθάνονται πως, παρά τις προσπάθειές τους, δεν έχουν πραγματικές ευκαιρίες εξέλιξης, ούτε ένα περιβάλλον που να επιβραβεύει τη δημιουργικότητα και την πρόοδο.
Αυτή η αίσθηση στασιμότητας προκύπτει από μια σειρά βαθύτερων προβλημάτων που χαρακτηρίζουν το κοινωνικό και οικονομικό μοντέλο της χώρας:
- Υπερβολική έμφαση στα τυπικά προσόντα
Στην Ελλάδα, η επαγγελματική ανέλιξη βασίζεται κυρίως σε τίτλους σπουδών, εξετάσεις και πιστοποιήσεις, συχνά εις βάρος της πραγματικής εμπειρίας και των ουσιαστικών δεξιοτήτων. Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα που αποθαρρύνει τη δημιουργικότητα και επιβραβεύει τη συμμόρφωση, αντί της καινοτομίας.
- Περιορισμένες δυνατότητες επαγγελματικής ανέλιξης
Η αγορά εργασίας παραμένει δυσκίνητη, με πολλούς εργαζομένους να εγκλωβίζονται σε μη εξελίξιμες καριέρες. Η έλλειψη δια βίου μάθησης, η ελάχιστη σύνδεση της εκπαίδευσης με την πραγματική οικονομία και η απουσία κινήτρων για καινοτομία ενισχύουν την αίσθηση της επαγγελματικής στασιμότητας.
- Γραφειοκρατία και εμπόδια στην επιχειρηματικότητα
Η δημιουργία και ανάπτυξη μιας επιχείρησης συνεχίζει να αποτελεί χρονοβόρα και δαπανηρή διαδικασία, με πολλαπλές ρυθμιστικές απαιτήσεις που δεν προσθέτουν αξία στην οικονομία. Αυτό αποτρέπει νέους επιχειρηματίες από το να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους, στερώντας από τη χώρα πολύτιμες παραγωγικές δυνάμεις.
- Έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδίου ανάπτυξης
Δεν έχει εκπονηθεί σε επίπεδο κεντρικής πολιτικής ένα συνεκτικό εθνικό σχέδιο που να στηρίζει την καινοτομία, την εξωστρέφεια και τη βιωσιμότητα. Χωρίς ένα σταθερό στρατηγικό πλαίσιο, η Ελλάδα αδυνατεί να δώσει στους πολίτες της την αίσθηση μιας σταθερής πορείας προς το μέλλον.
- Κοινωνική σύγκριση και ψυχολογία της ανεπάρκειας
Στην ψηφιακή εποχή, οι πολίτες δεν συγκρίνουν πλέον τη ζωή τους μόνο με τους γείτονές τους, αλλά και με ανθρώπους από διαφορετικές χώρες. Οι σύγχρονες προσδοκίες, που συχνά συνδέονται με την κατανάλωση και την υλική ευημερία, ενισχύουν την αίσθηση ότι «δεν τα καταφέραμε» – ακόμα και όταν η πραγματικότητα δεν το επιβεβαιώνει.
Η φτώχεια της προοπτικής δεν είναι ένα απλό στατιστικό φαινόμενο· είναι μια βαθιά κοινωνική και ψυχολογική πραγματικότητα που καθορίζει την αίσθηση προόδου και ασφάλειας των πολιτών.
Η Ελλάδα χρειάζεται ένα νέο αφήγημα που να αποκαθιστά την εμπιστοσύνη των πολιτών στο μέλλον τους. Χρειάζεται μια κοινωνία που να μην φοβάται το αύριο, αλλά να το διεκδικεί.
Απόστολος Βλάχος, Οικονομολόγος, Επιχειρηματίας,
Κιν.: 6976 407 407 , info@apostolosvlachos.gr, www.apostolosvlachos.gr