Με σκοπό να απομακρυνθεί ο κίνδυνος αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης, διεξάγεται την Τρίτη (17/02) στη Γενεύη, ο δεύτερος γύρος συνομιλιών μεταξύ των αντιπροσωπειών του Ιράν και των ΗΠΑ.
Ο διάλογος των δύο χωρών, των οποίων οι σχέσεις είναι απροκάλυπτα εχθρικές, είχε αρχίσει την 6η Φεβρουαρίου στη Μούσκατ, την πρωτεύουσα του σουλτανάτου του Ομάν, έπειτα από φραστική κλιμάκωση και ανταλλαγές απειλών.
Έπειτα από αυτές τις πρώτες συνομιλίες «θα μπορούσαμε με σύνεση να συμπεράνουμε ότι η αμερικανική θέση για το ζήτημα του ιρανικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας έγινε πιο ρεαλιστική», ανέφερε τη Δευτέρα ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, όπως μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων IRNA.
Λίγες ώρες πριν την έναρξη των συνομιλιών, ο Ντόναλντ Τραμπ συνέχισε να ασκεί πίεση στην Τεχεράνη, ενώ σημείωσε επίσης πως θα συμμετάσχει προσωπικά, αν και «έμμεσα», στις διαπραγματεύσεις.
«Θέλουν να κλείσουν συμφωνία (…) Δεν νομίζω ότι θέλουν να υποστούν τις συνέπειες που θα είχε το να μην κλείσουν συμφωνία», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Παράλληλα με τις διπλωματικές διεργασίες, οι Φρουροί της Επανάστασης ανέπτυξαν τη Δευτέρα πλοία και ελικόπτερα κι έκαναν δοκιμές drones και πυραύλων στο πλαίσιο γυμνασίων, που έμοιαζαν να αποτελούν επίδειξη δύναμης και προειδοποίηση, στο στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ.
Τα γυμνάσια, η διάρκεια των οποίων δεν ξεκαθαρίστηκε, έχει σκοπό να προετοιμαστούν οι Φρουροί, το επίλεκτο σώμα των ιρανικών ένοπλων δυνάμεων, για να αντιμετωπίσουν «δυνητικές απειλές ασφαλείας και στρατιωτικές απειλές», σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση, που μετέδωσε στιγμιότυπα.
Από την άλλη η Ουάσιγκτον συνεχίζει την ανάπτυξη δυνάμεων, διατηρώντας τη στρατιωτική πίεση -αεροπλανοφόρο συνεχίζει να πλέει κάπου 700 χιλιόμετρα από τις ακτές της Ισλαμικής Δημοκρατίας, δεύτερο πλησιάζει στην περιοχή- κι ο πρόεδρος Τραμπ θυμίζει συχνά πως διατηρεί ανοικτές τις στρατιωτικές επιλογές του.
Οι νέες συνομιλίες διεξάγονται στη Γενεύη αυτή τη φορά, με μεσολάβηση και πάλι του Ομάν.
Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί έφθασε στην Ελβετία τη Δευτέρα και συνάντησε τον ΥΠΕΞ του Ομάν Μπαντρ αλ Μπουσάιντι, για να εξηγήσει «την άποψη και τις σκέψεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας για το ζήτημα του προγράμματος πυρηνικής ενέργειας του Ιράν και της άρσης των κυρώσεων», σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στον ίδιο.
Στην ανακοίνωσή του το Υπουργείο αναφέρθηκε επίσης στην «αποφασιστικότητα» της Τεχεράνης να συνεχίσει «τις διπλωματικές προσπάθειες με άξονα (να εξασφαλιστούν) αποτελέσματα που θα εγγυώνται τα δικαιώματα των Ιρανών και την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιφέρεια».
«Θα δούμε»
Δυτικές χώρες και το Ισραήλ, που ειδικοί θεωρούν τη μοναδική δύναμη με πυρηνικό οπλοστάσιο στη Μέση Ανατολή, αναφέρουν επί δεκαετίες πως υποπτεύονται ότι το Ιράν θέλει να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο. Η Τεχεράνη αρνείται πάγια πως έχει τέτοιες βλέψεις κι επιμένει στο «αναφαίρετο δικαίωμά της» να διαθέτει πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας για ειρηνικούς σκοπούς και να εμπλουτίζει ουράνιο, τηρώντας τη συνθήκη για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων (NPT), που έχει υπογράψει.
Ο Ντόναλντ Τραμπ πολλαπλασίασε τις απειλές και τις προειδοποιήσεις μετά την αιματηρή καταστολή των μαζικών κινητοποιήσεων του Ιανουαρίου στο Ιράν, αφήνοντας πάντως ανοικτή την πόρτα σε διπλωματική διευθέτηση, ιδιαίτερα όσον αφορά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της χώρας.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν έχει σταματήσει να διαμηνύει πως αν δεν υπάρξει συμφωνία, οη Τεχεράνη θα αντιμετωπίσει «τραυματικές» συνέπειες και την Παρασκευή μίλησε, για πρώτη φορά απροκάλυπτα, για αλλαγή καθεστώτος.
«Αυτό θα ήταν το καλύτερο πράγμα που θα μπορούσε να συμβεί», απάντησε σε δημοσιογράφους που τον ρώτησαν σχετικά.
«Τι δεν βρίσκεται πάνω στο τραπέζι: Η υποταγή μπροστά σε απειλές», αντέτεινε μέσω X ο ιρανός ΥΠΕΞ Αραγτσί, διαβεβαιώνοντας πως πήγε στη Γενεύη με «αληθινές ιδέες για να συναφθεί δίκαιη και ισότιμη συμφωνία».
Από αμερικανικής πλευράς ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός και σύμβουλος του προέδρου Τραμπ, ο Τζάρεντ Κούσνερ, «βρίσκονταν καθ’ οδόν», ανέφερε τη Δευτέρα ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο. «Θα δούμε τι θα γίνει. Ελπίζουμε ότι θα υπάρξει συμφωνία», πρόσθεσε.
Οι δυο πλευρές διαφωνούν για τα ζητήματα για τα οποία θα γίνει διαπραγμάτευση. Η Τεχεράνη θέλει η διαπραγμάτευση να αφορά μόνο το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της χώρας. Η Ουάσιγκτον -όπως και το Ισραήλ- απαιτούν θα τεθεί στο τραπέζι ζήτημα περιορισμού του προγράμματος κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων και τερματισμού ένοπλων οργανώσεων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, του λεγόμενου «άξονα της αντίστασης».
Σε ό,τι αφορά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της χώρας, η ιρανική κυβέρνηση δηλώνει ανοικτή σε συμβιβασμό για το απόθεμα ουρανίου υψηλού βαθμού εμπλουτισμού, που εκτιμάται πως ξεπερνά τα 400 κιλά -η τύχη του παραμένει άγνωστη από το καλοκαίρι-, αν η Ουάσιγκτον προχωρήσει σε άρση κυρώσεων που πλήττουν την οικονομία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.