Θέμα χρόνου είναι πλέον η αναθεώρηση των τσουχτερών προστίμων για εκπρόθεσμες μηδενικές και πιστωτικές δηλώσεις, μετά τις αντιδράσεις επαγγελματιών και επιχειρήσεων, οι οποίες κινητοποίησαν την Επιτροπή Φορολογικής Πολιτικής του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟ).
Στον πυρήνα των αντιδράσεων βρίσκονται τα πρόστιμα των 250 και 500 ευρώ, τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με το λογιστικό σύστημα που τηρεί ο φορολογούμενος (απλογραφικό ή διπλογραφικό) και επιβάλλονται για εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει φόρος προς πληρωμή.
Οι επαγγελματίες μιλούν για δυσανάλογες κυρώσεις, οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις υπερβαίνουν κατά πολύ τη βαρύτητα της παράβασης και δεν συνδέονται με πραγματική δημοσιονομική ζημία. Ιδίως στις μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις, όπου δεν προκύπτει υποχρέωση καταβολής φόρου, η επιβολή υψηλών προστίμων θεωρείται από την αγορά υπερβολική και αποσυνδεδεμένη από την ουσία της παράβασης.
Για παράδειγμα, επαγγελματίας που τηρεί απλογραφικό λογιστικό σύστημα υποβάλλει εκπρόθεσμα την αρχική δήλωση ΦΠΑ η οποία είναι μηδενική. Για τη δήλωση αυτή επιβάλλεται πρόστιμο 250 ευρώ. Υπόχρεος σε δήλωση ΦΠΑ που τηρεί διπλογραφικό λογιστικό σύστημα υποβάλλει εκπρόθεσμα την αρχική δήλωση ΦΠΑ με ποσό προς επιστροφή, βρίσκεται αντιμέτωπος με την επιβολή προστίμου 500 ευρώ.
Η Επιτροπή, υιοθετεί ουσιαστικά τη θέση των επαγγελματιών, συμφωνώντας ότι η αλλαγή αυτή αποτελεί σημαντική επιβάρυνση σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, όπου προβλέπονταν πρόστιμα 100 ευρώ ή ακόμη και μηδενικές κυρώσεις σε περιπτώσεις χωρίς φορολογική οφειλή.
Ειδικότερα, προβλεπόταν η επιβολή προστίμου 100 ευρώ για κάθε παράβαση σχετική με τη μη υποβολή ή εκπρόθεσμη υποβολή φορολογικών δηλώσεων και δηλώσεων πληροφοριακού χαρακτήρα ή μη ανταπόκριση σε αίτημα της Φορολογικής Διοίκησης.
Όμως το πρόστιμο για τις εκπρόθεσμες δηλώσεις δεν ίσχυε εφόσον το ποσό του φόρου ή το επιπλέον ποσό φόρου που καλούνταν να πληρώσει ο φορολογούμενος δεν ξεπερνούσε τα 100 ευρώ, ακόμα και αν επρόκειτο για δύο τροποποιητικές δηλώσεις για παράδειγμα, από τη στιγμή που ο επιπλέον φόρος δεν ξεπερνούσε αθροιστικά τα 100 ευρώ.
Υπόμνημα
Στην κατεύθυνση της αποκατάστασης της αναλογικότητας των προστίμων στις προαναφερθείσες περιπτώσεις, η Επιτροπή κατέθεσε υπόμνημα προς την ηγεσία του ΥΠΕΘΟ και τον Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) με το οποίο προτείνεται νομοθετική παρέμβαση η οποία θα αποκαθιστά την αναλογικότητα των προστίμων στις συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η επιβολή των νέων αυξημένων προστίμων, ιδίως όταν εφαρμόζεται και αναδρομικά, δημιουργεί σοβαρά ζητήματα νομικής βεβαιότητας. Η αναδρομικότητα, όπως τονίζεται, συγκρούεται με τη θεμελιώδη αρχή ότι οι φορολογικές υποχρεώσεις πρέπει να είναι προβλέψιμες και σαφείς για τον πολίτη.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνει:
- Εξαίρεση των περιπτώσεων όπου η δήλωση είναι μηδενική ή πιστωτική, εφόσον δεν προκύπτει υποχρέωση καταβολής φόρου.
- Μείωση προστίμων σε περιπτώσεις πολλαπλών εκπρόθεσμων μηδενικών δηλώσεων με όριο συνολικού προστίμου, ώστε να μην μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των … ευρώ (π.χ. 1.000 ευρώ).
- Εφαρμογή του κανόνα μη επιβολής προστίμου σε περίπτωση εκπρόθεσμης υποβολής δήλωσης όταν το επιπλέον ποσό φόρου που προκύπτει προς καταβολή σε σχέση με την αρχική δήλωση, ή όταν το ποσό φόρου που προκύπτει προς καταβολή, είναι έως 100 ευρώ.