Ανάχωμα στο ιδιωτικό χρέος των 240 δισ. ευρώ, το οποίο υπονομεύει χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις και αποτελεί βραδυφλεγή βόμβα για την ίδια την οικονομία, επιχειρεί να ορθώσει η κυβέρνηση, υλοποιώντας σταδιακά από τις αρχές Ιουλίου, επτά παρεμβάσεις που εκτείνονται από την έκτακτη ρύθμιση των 72 δόσεων μέχρι το ξεμπλοκάρισμα των δεσμευμένων λογαριασμών.
Μπορεί το ιδιωτικό χρέος στη χώρα να κυμαίνεται περίπου στο 95% του ΑΕΠ, σαφώς χαμηλότερα από το 121% του ΑΕΠ που είναι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος, η εξέλιξή του ωστόσο προβληματίζει έντονα την κυβέρνηση, με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη να δηλώνει ότι: το να είμαστε σε καλύτερο σημείο από την υπόλοιπη Ευρώπη… δεν πάει να πει ότι δεν θα ασχοληθούμε με το ζήτημα.
Με τα νέα μέτρα- τα οποία ενσωματώθηκαν στο πολυνομοσχέδιο του ΥΠΕΘΟΟ, το οποίο, μετά τη διαβούλευση, κατατέθηκε προς συζήτηση και ψήφιση στη Βουλή- τουλάχιστον 1,5 εκατομμύριο οφειλέτες της Εφορίας, του ΕΦΚΑ, των τραπεζών και servicers, μπορούν να ρυθμίσουν τα χρέη τους σε πολλές δόσεις. Ενώ, παράλληλα, ενισχύεται το καθεστώς προστασίας της πρώτης κατοικίας και των τραπεζικών καταθέσεων.
1. Οφειλές προς την Εφορία και τον ΕΦΚΑ, που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, μπορούν να ρυθμιστούν σε 72 δόσεις, υπό προϋποθέσεις.
Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 με την ηλεκτρονική πλατφόρμα να αναμένεται να ανοίξει έως τα μέσα Ιουλίου.
Βασική προϋπόθεση είναι οι νεότερες υποχρεώσεις, δηλαδή όσες δημιουργήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2024, να έχουν εξοφληθεί ή να έχουν ρυθμιστεί και να εξοφλούνται κανονικά. Το ελάχιστο ποσό μηνιαίας δόσης ορίζεται στα 30 ευρώ, ενώ η βασική οφειλή επιβαρύνεται με σταθερό ετήσιο επιτόκιο 5,84%.
Παράλληλα, προβλέπονται συγκεκριμένες προϋποθέσεις συνέπειας. Ο οφειλέτης θα πρέπει να έχει υποβάλει τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος των τελευταίων πέντε ετών, εφόσον έχει λήξει η σχετική προθεσμία, να μην έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για φοροδιαφυγή ή λαθρεμπορία και να έχει τακτοποιήσει τυχόν άλλες ληξιπρόθεσμες οφειλές που δεν εντάσσονται στη συγκεκριμένη ρύθμιση. Όσο η ρύθμιση τηρείται, παρέχονται σημαντικά ευεργετήματα, όπως φορολογική ενημερότητα, αναστολή αναγκαστικών μέτρων είσπραξης και αναστολή ποινικής δίωξης για χρέη προς το Δημόσιο.
Εξωδικαστικός
2. Το νέο πλαίσιο του Εξωδικαστικού Μηχανισμού για οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, δίνει τη δυνατότητα ένταξης σε οφειλέτες (φυσικά και νομικά πρόσωπα) με χρέη άνω των 5.000 ευρώ, διευρύνοντας έτσι την πρόσβαση σε ένα εργαλείο που μέχρι σήμερα αφορούσε οφειλές άνω των 10.000 ευρώ. Μέσω του εξωδικαστικού, τα χρέη μπορούν να αποπληρωθούν ακόμα και σε έως 240 μηνιαίες δόσεις, με σταθερό επιτόκιο 3%. Μάλιστα για χρέη στις τράπεζες και τους servicers οι δόσεις φθάνουν έως τις 420, με την τελική πρόταση αποπληρωμής να προκύπτει αυτοματοποιημένα μέσω ειδικού αλγορίθμου της πλατφόρμας
Σε αντίθεση με τη ρύθμιση των 72 δόσεων, ο εξωδικαστικός μηχανισμός λαμβάνει υπόψη τη συνολική οικονομική εικόνα του οφειλέτη.
Εξετάζονται εισοδήματα, περιουσιακά στοιχεία, τραπεζικές καταθέσεις, λοιπές υποχρεώσεις και πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής. Για τον λόγο αυτό, η ένταξη προϋποθέτει συναίνεση στην άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου.
Το πλεονέκτημα της διαδικασίας είναι ότι, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, μπορεί να προβλεφθεί όχι μόνο μακροχρόνια αποπληρωμή, αλλά και μερική διαγραφή τόκων, προσαυξήσεων ή ακόμη και μέρους της βασικής οφειλής.
Η ρύθμιση ενεργοποιείται έναν μήνα μετά από τη δημοσίευση του νόμου στο ΦΕΚ.
Προστασία πρώτης κατοικίας
3. Μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026, παρέχεται η δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία του οφειλέτη. Ο οφειλέτης μπορεί να εξαιρέσει το σπίτι του από τη διαδικασία ρευστοποίησης, εξασφαλίζοντας «κούρεμα» οφειλών, μικρότερη μηνιαία δόση και αποπληρωμή σε έως 420 δόσεις (έως 35 έτη) με αντάλλαγμα τη ρευστοποίηση των λοιπών περιουσιακών του στοιχείων.
Προφανώς, με το πολυνομοσχέδιο, εισάγονται νέες στοχευμένες διαδικασίες για την προστασία της πρώτης κατοικίας.
Σε αντίθεση με το ισχύον πλαίσιο, όπου λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των οφειλών και της περιουσίας, η νέα διαδικασία εστιάζει μόνο στην αξία της πρώτης κατοικίας, χωρίς να συνυπολογίζεται υποχρεωτικά το σύνολο της περιουσίας τους.
Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων
4. Το φθινόπωρο αναμένεται να ενεργοποιηθεί ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Ο οικονομικός φορέας «Christofferson, Robb & co, LLC» αναδείχθηκε ως ο Προσωρινός Ανάδοχος για τον Φορέα Ακινήτων ο οποίος αφού προσκομίσει τα δικαιολογητικά κατακύρωσης και κριθούν πλήρη, θα κηρυχθεί Οριστικός Ανάδοχος και θα κληθεί να υπογράψει τη Σύμβαση Παραχώρησης, η οποία στη συνέχεια θα εισαχθεί στη Βουλή προς κύρωση. Αυτό αποτελεί και το τελικό στάδιο της διαδικασίας επιλογής του στρατηγικού επενδυτή που θα αναλάβει τη διαχείριση του Φορέα, ο οποίος θα δώσει την ευκαιρία σε περίπου 15.000 νοικοκυριά που κινδυνεύουν να χάσουν την πρώτη κατοικία τους σε πλειστηριασμό να συνεχίσουν να μένουν σε αυτήν, πληρώνοντας χαμηλό ενοίκιο. Έως την πλήρη ενεργοποίηση του Φορέα, παραμένει σε ισχύ το Ενδιάμεσο Πρόγραμμα στήριξης ευάλωτων οφειλετών σύμφωνα με το οποίο αναστέλλεται αμέσως η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης της κύριας κατοικίας του οφειλέτη ενώ ταυτόχρονα παρέχεται κρατική επιδότηση της δόσης του δανείου έως 210 ευρώ.
Δάνεια σε ελβετικό
5. Για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, παρατείνεται, μέχρι 30 Σεπτεμβρίου 2026, το πρόγραμμα προστασίας δανειοληπτών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΕΘΟΟ, περίπου 14.000 δανειολήπτες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον και έχουν προχωρήσει σε αίτηση ένταξης στο πρόγραμμα.
Στα 1.600 ευρώ το ακατάσχετο
6. Το ακατάσχετο ποσό καταθέσεων σε τραπεζικούς λογαριασμούς, αυξάνεται από τα 1.250 ευρώ στα 1.600 ευρώ για όλα τα χρέη προς Δημόσιο και τράπεζες.
Το όριο των 1.250 ευρώ ήταν «παγωμένο» από το 2015, όταν θεσπίστηκε επί ΣΥΡΙΖΑ.
Το νέο όριο των 1.600 ευρώ αντιπροσωπεύει αύξηση 28%, ξεπερνώντας τον σωρευτικό πληθωρισμό της περιόδου (20,8%).
Το μέτρο ουσιαστικά προσαρμόζει την προστασία των καταθέσεων στις σύγχρονες οικονομικές συνθήκες και το αυξημένο κόστος διαβίωσης.
Δεσμευμένοι λογαριασμοί
7. Φορολογούμενοι και επιχειρήσεις με δεσμευμένους λογαριασμούς λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών θα μπορούν να τους «ξεμπλοκάρουν» καταβάλλοντας το 25% της συνολικής οφειλής και ρυθμίσουν το υπόλοιπο ποσό. Η δυνατότητα αυτή παρέχεται άπαξ και αποσκοπεί στη διατήρηση ενός ελάχιστου επιπέδου ρευστότητας για την κάλυψη λειτουργικών αναγκών, ιδίως για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες.