Σε μια προσπάθεια να μειώσει το αυξημένο κόστος παραγωγής στον πρωτογενή τομέα, το Συμβούλιο της Ε.Ε. αποφάσισε τη μονοετή αναστολή των δασμών σε βασικά αζωτούχα λιπάσματα, όπως η ουρία και η αμμωνία. Το μέτρο αφορά εισαγωγές από τρίτες χώρες, εξαιρουμένων της Ρωσίας και της Λευκορωσίας, και στόχο έχει να ενισχύσει τη διαθεσιμότητα λιπασμάτων και να περιορίσει τις πιέσεις στις τιμές.
Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο όπου το κόστος ενέργειας και οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις συνεχίζουν να επηρεάζουν έντονα την αγορά. Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: θα φτάσει πραγματικά αυτή η μείωση στον αγρότη ή θα απορροθηθεί στην πορεία από την αλυσίδα εμπορίας και τους μεσάζοντες;
Ως γεωπόνος, οφείλω να επισημάνω μια πραγματικότητα που δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί. Το κόστος των λιπασμάτων έχει αυξηθεί σε βαθμό που απειλεί άμεσα τη βιωσιμότητα της αγροτικής παραγωγής. Η ουρία, βασική πηγή αζώτου για πολλές δυναμικές καλλιέργειες (από το βαμβάκι και το καλαμπόκι μέχρι τα ροδάκινα και τα ακτινίδια εδώ στην Ημαθία) έχει φτάσει σε επίπεδα τιμών που καθιστούν τη χρήση της οριακή για πολλούς παραγωγούς.
Η επιδότηση στο 15% αποτελεί ένα θετικό βήμα, όμως στην πράξη δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει την πραγματική αύξηση του κόστους. Την ίδια στιγμή, οι καθυστερήσεις στην ενεργοποίηση της πλατφόρμας για την υποβολή των τιμολογίων δημιουργούν επιπλέον πίεση και αβεβαιότητα στον αγροτικό κόσμο.
Από επιστημονικής και παραγωγικής πλευράς, τα δεδομένα είναι ξεκάθαρα: η μείωση της λίπανσης δεν είναι “εξοικονόμηση”. Είναι μείωση παραγωγής.
Η μείωση των μονάδων αζώτου δεν οδηγεί απλώς σε μικρότερο κόστος. Οδηγεί:
• σε μείωση της φυλλικής επιφάνειας,
• σε χαμηλότερη φωτοσυνθετική ικανότητα,
• σε περιορισμό του παραγωγικού δυναμικού της καλλιέργειας.
Ιδιαίτερα στα κρίσιμα στάδια ανάπτυξης, η έλλειψη αζώτου μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμη απώλεια αποδόσεων. Αν οι παραγωγοί αναγκαστούν να περιορίσουν τις εισροές, θα μειωθούν οι αποδόσεις, θα υποβαθμιστεί η ποιότητα των προϊόντων και θα αυξηθεί το κόστος ανά μονάδα παραγωγής. Κι αυτό το κόστος, τελικά, θα μετακυλιστεί σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων, οδηγώντας αναπόφευκτα σε αυξήσεις τιμών για τον καταναλωτή.
Για τον λόγο αυτό απαιτούνται άμεσα:
1. ουσιαστική και στοχευμένη ενίσχυση των παραγωγών,
2. ταχεία λειτουργία των μηχανισμών στήριξης,
3. διαφάνεια στην αγορά ώστε οι μειώσεις να φτάσουν πραγματικά στον αγρότη,
4. μακροπρόθεσμος σχεδιασμός για τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενες πρώτες ύλες.
Το ζήτημα των λιπασμάτων δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι θέμα επισιτιστικής ασφάλειας, αγροτικής βιωσιμότητας και στρατηγικής αυτάρκειας της χώρας μας και πρέπει να αντιμετωπιστεί με τεχνικούς και παραγωγικούς όρους και όχι αποκλειστικά με δημοσιονομική λογική
