Κάθε Σεπτέμβρη, το πρώτο κουδούνι των σχολείων ξυπνά μέσα μας αναμνήσεις, προσδοκίες και μια βαθιά αίσθηση ευθύνης. Για εμάς στο ΠΑΣΟΚ, η Παιδεία δεν υπήρξε ποτέ ένας τομέας κυβερνητικής πολιτικής.
Ηταν, είναι και θα παραμείνει η ίδια η καρδιά της παράταξής μας, το ισχυρότερο εργαλείο κοινωνικής δικαιοσύνης και η μεγάλη υπόσχεση για μια πατρίδα ίσων ευκαιριών.
Όταν κοιτάμε τη νεότερη ιστορία της πατρίδας μας, η δεκαετία του ’80 στέκει ως η μεγάλη διαχωριστική γραμμή. Η διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ έκανε πράξη το όραμα για μια πραγματικά δημοκρατική, προοδευτική και προσβάσιμη παιδεία, μετατρέποντας τη μόρφωση από προνόμιο των λίγων σε δικαίωμα των πολλών.
Δεν πρόκειται για απλές νομοθετικές ρυθμίσεις, αλλά για μια βαθιά κοινωνική αλλαγή:
Η οριστική μάχη κατά του αναλφαβητισμού: Με την επέκταση των σχολικών υποδομών σε κάθε γωνιά της χώρας, την ενισχυτική διδασκαλία και τα προγράμματα λαϊκής επιμόρφωσης, δώσαμε το χαριστικό χτύπημα στον οργανικό αναλφαβητισμό. Μαθητές που παλαιότερα εγκατέλειπαν το σχολείο για να μπουν πρόωρα στην παραγωγή, απέκτησαν για πρώτη φορά τα εφόδια να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους.
Απελευθέρωση από τον συντηρητισμό – Η κατάργηση της σχολικής ποδιάς: Το 1982 καταργήσαμε τη σχολική ποδιά, έναν θεσμό που επέβαλλε τη στολή, την ομοιομορφία και τον καταναγκασμό. Δώσαμε χώρο στην προσωπικότητα, την εκφραστικότητα και την ελευθερία των παιδιών μας. Και είναι πραγματικά θλιβερό να βλέπουμε σήμερα ορισμένες συντηρητικές φωνές να «οραματίζονται» την επιστροφή της ποδιάς, νοσταλγώντας ένα ομοιόμορφο, πειθαρχικό παρελθόν.
Εμείς κοιτάμε μπροστά, όχι πίσω.
Ίδρυση των ΤΕΙ (Ν. 1404/1983): Άνοιξε τις πόρτες της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στα παιδιά της εργατικής και αγροτικής οικογένειας, δημιουργώντας παράλληλα ισχυρούς πόλους ανάπτυξης στην ελληνική περιφέρεια.
Εκδημοκρατισμός των ΑΕΙ (Ν. 1268/1982): Καταργήσαμε την αυταρχική «καθηγητική έδρα», θεσπίσαμε τη δωρεάν φοιτητική μέριμνα (συγγράμματα, σίτιση, στέγαση) και δώσαμε ρόλο στη φοιτητική νεολαία.
Σχολείο με ανθρώπινο πρόσωπο: Απαλλάξαμε τη σχολική ζωή από τον πειθαρχικό έλεγχο εκτός σχολείου, αντικαταστήσαμε τον θεσμό του Επιθεωρητή με τον Σχολικό Σύμβουλο και αντικαταστήσαμε τον φόβο με τον διάλογο.
Αυτές οι τομές διαμόρφωσαν τη Gen X και έθεσαν τις βάσεις για τους Millennials και τη Gen Z—τις πιο μορφωμένες γενιές στην ιστορία του ελληνικού κράτους. Η ελληνική οικογένεια πίστεψε ότι «το παιδί μπορεί να προκόψει μέσα από τη γνώση», και η κοινωνική κινητικότητα έγινε πραγματικότητα.
Αυτή την σπουδαία παρακαταθήκη οφείλουμε όχι απλώς να τη θυμόμαστε, αλλά να την εξελίσσουμε, απαντώντας στις προκλήσεις της νέας εποχής για ένα δημόσιο, σύγχρονο, ελεύθερο και ποιοτικό σχολείο.
Με την ευκαιρία της έναρξης της νέας σχολικής χρονιάς, θέλω να απευθύνω τις πιο θερμές και ειλικρινείς ευχές μου:
Στους μαθητές και τις μαθήτριες: Να χαρείτε το ταξίδι της γνώσης. Μη φοβηθείτε τα εμπόδια, καλλιεργήστε την κριτική σας σκέψη, διεκδικήστε την ελευθερία της έκφρασής σας και θυμηθείτε ότι το μέλλον σας ανήκει.
Στους εκπαιδευτικούς μας: Στους λειτουργούς που με αυταπάρνηση, μεράκι και υπομονή κρατούν όρθιο το δημόσιο σχολείο. Σας ευχαριστούμε για την προσφορά σας και είμαστε δίπλα σας στον καθημερινό σας αγώνα.
Στους γονείς: Καλή δύναμη και υπομονή στο καθημερινό σας στήριγμα προς τα παιδιά σας.
Καλή, ελεύθερη και δημιουργική σχολική χρονιά σε όλες και σε όλους, με υγεία, πρόοδο και φως!