Σημαντικές παρεμβάσεις σε τρία επίπεδα που εκσυγχρονίζουν τη δημόσια ζωή και το πολιτικό σύστημα, αντιμετωπίζοντας παθογένειες δεκαετιών, φέρνει η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για τη Συνταγματική Αναθεώρηση.
Τρία βασικά πεδία του Οδικού Χάρτη, οποίος σύμφωνα με την κυβερνητική πλειοψηφία, θα οδηγήσει τη χώρα στο 2030, είναι: α. περιβάλλον – ιδιοκτησία – στέγη, β. ο έλεγχος συνταγματικότητας και γ. το Κράτος Δικαίου-Δικαιοσύνη.
Το κυβερνών κόμμα δημοσιοποίησε χθες τον κατάλογο με τις διατάξεις που θεωρεί ότι πρέπει να αναθεωρηθούν και την κατεύθυνση των νέων προστασιών ή δικλίδων ασφαλείας που θα ήθελε να προσθέσει στο Σύνταγμα.
Αυτή η πρώτη εικόνα έχει αρχίσει να συμπληρώνεται το τελευταίο 24ωρο χάρη σε αναλυτικότερες πληροφορίες ως προς το σκεπτικό της κυβερνητικής πλειοψηφίας για ορισμένα κρίσιμα άρθρα.
Στέγη και προστασία της περιουσίας και του περιβάλλοντος
Ιδιαίτερα σημαντικό σκέλος της πρότασης της ΝΔ συνδέεται με τα άρθρα 17 και 24.
Στο σκέλος του ιδιωτικού πλούτου, όπως εξήγησαν πηγές με γνώση της υπόθεσης, σήμερα το Σύνταγμα προβλέπει μεν προστασίες επί της αρχής για την ιδιοκτησία, όμως δεν έχει απτές πρόνοιες για την περιουσία, η οποία μέχρι στιγμής προστατεύεται μόνο από διεθνή κείμενα.
Η πρόταση της ΝΔ προβλέπει, παράλληλα, την κατοχύρωση της δυνατότητας μεταφοράς του συντελεστή δόμησης, ενός κρίσιμου πολεοδομικού εργαλείου για τον ορθολογικό χωρικό σχεδιασμό σε οικιστικές περιοχές, που συμβάλλει τόσο στην καλύτερη αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας όσο και στην προστασία διατηρητέων κτισμάτων και κοινόχρηστων χώρων.
Η διαδικασία μεταφοράς του συντελεστή δόμησης εκσυγχρονίστηκε φέτος χάρη στην πιλοτική ενεργοποίηση της Ψηφιακής Τράπεζας Γης, η οποία επιτρέπει την ηλεκτρονική καταχώριση τίτλων που διαθέτουν υπόλοιπο δόμησης προς μεταφορά στις Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή, ενισχύοντας έτσι την ασφάλεια δικαίου.
Την ίδια στιγμή, στο πλαίσιο των προσπαθειών για αύξηση της προσφοράς προσιτής στέγης, η κυβερνητική παράταξη σχεδιάζει να κατοχυρώσει στο Σύνταγμα τη φιλοσοφία της αξιοποίησης εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς. Πρόκειται για πρωτοβουλία που φαίνεται να αντικατοπτρίζει το εν εξελίξει πρόγραμμα Κοινωνικής Αντιπαροχής, μέσω του οποίου αναξιοποίητα ακίνητα του Δημοσίου θα αναπτυχθούν από εργολάβους και μέρος των οικημάτων που θα κατασκευαστούν θα διατεθούν με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους σε ευάλωτα νοικοκυριά.
Επιπλέον, με τις προσθήκες που προτείνει η ΝΔ στο άρθρο 24 κατοχυρώνεται το περιβαλλοντικό ισοζύγιο για κάθε κρατική παρέμβαση, που σημαίνει ότι θα υλοποιούνται περιβαλλοντικές δράσεις, όπως η δενδροφύτευση, ως αντιστάθμισμα για έργα που έχουν αρνητικό αποτύπωμα στη φύση.
Στην ίδια «πράσινη» λογική, η εισήγηση της ΝΔ προβλέπει ακόμη τη συνταγματική κατοχύρωση της προώθησης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, ουσιαστικά «θωρακίζοντας» τη μεγάλη διείσδυση της ηλιακής και αιολικής ενέργειας στο ελληνικό μείγμα, ενώ θα υπάρχει συγκεκριμένη αναφορά και στην προστασία των ζώων.
O έλεγχος συνταγματικότητας
Οι θέσεις της ΝΔ περιέχουν επίσης έναν νέο μηχανισμό για τον προληπτικό έλεγχο της συνταγματικότητας νομοθετημάτων. Συγκεκριμένα, μετά την ψήφιση αλλά πριν από τη δημοσίευση ενός νομοσχεδίου, είτε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, είτε ο πρωθυπουργός είτε η απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών θα μπορούν να ζητήσουν την κρίση του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου. Η κρίση του ΑΕΔ θα δεσμεύει δικαστήρια στο μέλλον. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα έχει τη δυνατότητα να παραπέμψει ένα νομοσχέδιο ανά βουλευτική σύνοδο.
Με αυτόν τον τρόπο παρέχεται μια νέα γρήγορη οδός για τη δικαστική κρίση της συνταγματικότητας των νόμων. Επιτυγχάνεται έτσι σημαντική επιτάχυνση και ενισχύεται η ασφάλεια δικαίου που προστατεύει τα δικαιώματα του πολίτη, αλλά και τις επενδύσεις στη χώρα που απαιτούν ένα σταθερό και εκ των προτέρων γνωστό νομικό περιβάλλον. Όπως είναι γνωστό, σήμερα η αμετάκλητη δικαστική κρίση ως προς τα ζητήματα της συνταγματικότητας μπορεί να έλθει πολλά χρόνια μετά την έναρξη ισχύος του νόμου.
Μέτρα για το κράτος Δικαίου και την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης
Η πρόταση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΝΔ περιέχει, επίσης, ειδικές μέριμνες σε ό,τι αφορά τη λειτουργία των θεσμών, το κράτος δικαίου και την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης από οποιαδήποτε παρέμβαση.
Σε μία προσπάθεια να ικανοποιηθεί το χρόνιο αίτημα για εκλογή των ηγεσιών των τριών Ανώτατων Δικαστηρίων χωρίς να έχει ρόλο το Υπουργικό Συμβούλιο, το κυβερνών κόμμα προτείνει η επιλογή της ηγεσίας να γίνεται από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, δίχως κυβερνητική παρέμβαση. Η επιλογή θα γίνεται μεταξύ τριών δικαστικών λειτουργών που θα έχει επιλέξει η Ολομέλεια του εκάστοτε Ανώτατου Δικαστηρίου. Ενώ σήμερα για κάθε ανώτατο δικαστικό λειτουργό το Υπουργικό Συμβούλιο έχει ευρύτατη δικαστική ευχέρεια για να επιλέξει μεταξύ δεκάδων δικαστών που πληρούν τα απαιτούμενα τυπικά προσόντα, πλέον η αρμόδια Επιτροπή της Βουλής θα επιλέγει δεσμευτικά τον έναν από τους τρεις δικαστικούς λειτουργούς που θα έχει προηγουμένως ψηφίσει η κάθε Ολομέλεια.
Σημαντικές τομές αναμένονται και στο άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών. Κύριος άξονας είναι η κατάργηση της αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προανακριτικής εξέτασης σε βάρος υπουργών και υφυπουργών καθώς και η κατάργηση της «αμελλητί» διαβίβασης στο κοινοβούλιο στοιχείων σε βάρος πολιτικών προσώπων.
Αντιθέτως, στόχος είναι η Βουλή να πάψει να αναλαμβάνει ανακριτικές αρμοδιότητες. Αντ’ αυτού, τον χειρισμό της ανάκρισης, προανάκρισης ή προανακριτικής εξέτασης θα αναλαμβάνει εισαγγελέας Εφετών και η πρόταση άσκησης δίωξης θα γίνεται από ανώτατο δικαστικό όργανο. Οι υποθέσεις ποινικής ευθύνης των Υπουργών και των Υφυπουργών θα φτάνουν στη Βουλή μετά από την αναγκαία επεξεργασία προκειμένου να έχουν την αναγκαία ωριμότητα για να αποφασισθεί η κίνηση ή μη της ποινικής δίωξης.