Η Τουρκία επανέρχεται δυναμικά στην Ανατολική Μεσόγειο, με επιστολή στα Ηνωμένα Έθνη, που αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα – Διπλωματικές πηγές από την Αθήνα κάνουν λόγο για αυθαίρετες ερμηνείες του Διεθνούς Δικαίου
Σε πλήρη ανάπτυξη – για ακόμα μια φορά – των πάγιων αλλά παράνομων θέσεων της, περί του τρόπου χάραξης των θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, προχωρά η Τουρκία, με επιστολή της στα Ηνωμένα Έθνη (16/2/2026), η οποία έρχεται ως απάντηση σχετικών Ρηματικών Διακοινώσεων της Ελλάδας, της Κύπρου και της Αιγύπτου.
Επιστολή-επίθεση σε Ελλάδα, Κύπρο, Αίγυπτο
Η Άγκυρα επαναλαμβάνει ότι τα όρια της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, άρα και τα κυριαρχικά δικαιώματά της στην Ανατολική Μεσόγειο, έχουν αποτυπωθεί με την κατάθεση στα Ηνωμένα Έθνη, του ανυπόστατου τουρκολιβυκού μνημονίου (2019) και της παράνομης συμφωνίας με την αποκαλούμενη «Τουρκική Δημοκρατία της Βορείου Κύπρου» (2011).
Ερχόμενη κόντρα με μια από τις βασικές προβλέψεις του Δικαίου της Θάλασσας, η Τουρκία ισχυρίζεται ότι τα ελληνικά νησιά δεν έχουν δικαίωμα σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, επικαλούμενη μάλιστα σχετικές δικαστικές αποφάσεις σε περιπτώσεις διενέξεων, στις οποίες αναγνωρίζεται περιορισμένη ή και καθόλου επήρεια, κατηγορώντας την Αθήνα για «επιλεκτική ερμηνεία του Δικαίου της Θάλασσας», αλλά και «υπερβολικές αξιώσεις» ως προς τα ελληνικά θαλάσσια όρια.
Η ευθεία σύγκρουση με το Δίκαιο της Θάλασσας
Στη βάση της ίδιας λογικής, η Τουρκία απορρίπτει τόσο τη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, αλλά και τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό που κατέθεσε η Αθήνα στις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές, τον Απρίλιο του 2025. Σύμφωνα με την τουρκική επιστολή, «ορισμένες από τις περιοχές που προσδιορίζονται σε αυτό, παραβιάζουν τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας της Τουρκίας, τόσο στο Αιγαίο Πέλαγος όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο». Εν ολίγοις, η Άγκυρα αμφισβητεί τα απώτατα δυνητικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, άρα και την ελληνική μέση γραμμή που χαράχθηκε το 2011, με τον νόμο Μανιάτη, χαρακτηρίζοντάς την πρωτοβουλία που άπτεται της εσωτερικής νομοθεσίας, η οποία «δεσμεύει την Τουρκία».
Στο κάδρο «Κρήτη 1 και 2» όπου μπαίνει η Chevron
Υπενθυμίζεται ότι ακριβώς έως τα εξωτερικά όρια της μέσης γραμμής αναπτύσσονται τα θαλάσσια τεμάχια «Κρήτη- 1» και «Κρήτη- 2», στα οποία και αναμένεται να δραστηριοποιηθεί το αργότερο, έως τις αρχές του 2027, η αμερικανική Chevron.
Παραλλήλως, η Τουρκία υπερασπίζει το δικαίωμα της μεταβατικής κυβέρνησης της Λιβύης, να συνάπτει διμερείς συμφωνίες και μνημόνια συνεργασίας με τρίτα κράτη, παραπέμποντας σε αντίστοιχες κινήσεις μεταξύ της Τρίπολης και ευρωπαϊκών κρατών. Υπενθυμίζεται ότι η Αθήνα είχε αμφισβητήσει το εν λόγω δικαίωμα, με το τουρκολιβυκό μνημόνιο πάντως, να μην έχει επικυρωθεί από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, που εδρεύει στην Ανατολική Λιβύη, αλλά και να απορρίπτεται συλλήβδην από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και έτερα μεμονωμένα κράτη, μεταξύ των οποίων, προφανώς και η Αίγυπτος. Η επανάληψη των πάγιων τουρκικών θέσεων ουσιαστικά διαχωρίζει τα παράκτια κράτη της Ανατολικής Μεσογείου: Από τη μία πλευρά Ελλάδα, Κυπριακή Δημοκρατία και Αίγυπτος, οι οποίες κινούνται στην Ανατολική Μεσόγειο με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας και απ’ την άλλη η Τουρκία, που με δορυφόρο τη Λιβύη, επιχειρεί να επιβάλει τη δική της, πειρατική, λογική στην ευρύτερη περιοχή.
Επικαλείται τη Διακήρυξη των Αθηνών για τις… «μαξιμαλιστικές αξιώσεις» της Αθήνας
Μάλιστα, σε μια προσπάθεια αντιστροφής της πραγματικότητας, η Τουρκία κάνει λόγο για μαξιμαλιστικές και υπερβολικές αξιώσεις της Ελλάδας ως προς τα θαλάσσια όριά της, οι οποίες «αντιβαίνουν στις παγίως καθιερωμένες αρχές του διεθνούς δικαίου, καθώς και στη διεθνή νομολογία, είναι ατελέσφορες και δεν παράγουν έννομες συνέπειες για την Τουρκία».
Ενδιαφέρον επίσης είναι το γεγονός ότι η Άγκυρα επικαλείται τη Διακήρυξη των Αθηνών ως μέσο «επίλυσης οποιασδήποτε διαφοράς ανακύπτει μεταξύ των δύο πλευρών, με φιλικό τρόπο, μέσω απευθείας διαβουλεύσεων ή άλλων μέσων κοινής επιλογής, όπως προβλέπεται στον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών». Στην πραγματικότητα, όμως, η Άγκυρα ερμηνεύει τη Διακήρυξη ως «φρένο» έναντι οποιασδήποτε ελληνικής πρωτοβουλίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Δια της επαναφοράς των πάγιων τουρκικών θέσεων στην πρώτη γραμμή της δημοσιότητας, αναδεικνύονται για ακόμα μια φορά τα εξαιρετικά στενά περιθώρια επίτευξης ουσιαστικής προόδου στον ελληνοτουρκικό διάλογο, ενώ αποδεικνύεται ποια είναι η σημασία και κυρίως η επιλεκτική ερμηνεία του Διεθνούς Δικαίου από την πλευρά της Άγκυρας. Κι αυτό, διότι αρκετοί έσπευσαν να ερμηνεύσουν ως θετικό νεύμα την πρόσφατη αναφορά του Ταγίπ Ερντογάν – κατά τις κοινές δηλώσεις με τον Κυριάκο Μητσοτάκη από την Άγκυρα – στην επίλυση των διαφορών μέσω του Διεθνούς Δικαίου.
Προσηλωμένη στο Δίκαιο της Θάλασσας η Αθήνα
Άμεση ήταν η απάντηση της Αθήνας, με διπλωματικές πηγές πάντως να κάνουν αρχικά λόγο για μια αναμενόμενη τουρκική αντίδραση, να απορρίπτουν την επιστολή, η οποία περιέχει ευφάνταστες και αυθαίρετες ερμηνείες του Διεθνούς Δικαίου και δη του Δικαίου της Θάλασσας. Σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, στην οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, τα νησιά έχουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες, όπως και τα ηπειρωτικά εδάφη. Η Αθήνα καλεί τέλος την Άγκυρα να συνταχθεί με τις επιταγές του Δικαίου της Θάλασσας. Όπως προαναγγέλλεται και είθισται, η ελληνική πρωτεύουσα θα απαντήσει δεόντως στα Ηνωμένα Έθνη.