Οι Ευρωπαίοι αρχίζουν να αποδέχονται πως τα πλοία θα πληρώνουν τέλη στο Ορμούζ: Το μοντέλο που εξετάζει το Ομάν

Στην αποδοχή ότι τα πλοία που διέρχονται από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ θα χρειαστεί να καταβάλλουν τέλη στο Ιράν και το Ομάν, προχωρούν, πλέον, ορισμένες από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές δυνάμεις, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις και τα οποία επικαλείται το Bloomberg.

Το ενδεχόμενο επιβολής κάποιου είδους χρέωσης για υπηρεσίες, μετά τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ με την Ισλαμική Δημοκρατία, θεωρείται δεδομένο, όπως επισημαίνουν δύο από τις πηγές, οι οποίες ζήτησαν να μην κατονομαστούν καθώς αναφέρονταν σε ιδιωτικές διαβουλεύσεις.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, αντίστοιχη άποψη εκφράζουν κατ’ ιδίαν και ορισμένοι Άραβες αξιωματούχοι του Κόλπου, αν και αυτό δεν αποτελεί απαραίτητα την επίσημη θέση των κυβερνήσεών τους.

Παραμένει ασαφές τι είδους τέλη ή ποιο ύψος χρεώσεων θα ήταν διατεθειμένη να αποδεχθεί οποιαδήποτε χώρα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και τα αραβικά κράτη του Κόλπου εξακολουθούν από την πλευρά τους να επιμένουν ότι το Ιράν και το Ομάν δεν μπορούν να επιβάλουν κανενός είδους χρέωση για τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.

Μία από τις βασικές ανησυχίες τους είναι ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο, επιτρέποντας και σε άλλες χώρες να επιβάλουν αντίστοιχα τέλη σε διαφορετικές θαλάσσιες οδούς ανά τον κόσμο.

Παρότι φαίνεται να συμβιβάζονται με την ιδέα του επιπλέον κόστους, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν πιέσει αξιωματούχους του Ιράν και του Ομάν να μην κάνουν διακρίσεις εις βάρος πλοίων ανάλογα με την εθνικότητά τους.

Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες προωθούν επίσης τη δημιουργία διεθνούς ναυτικής συμμαχίας που θα βοηθήσει στην εκκαθάριση ναρκών στα Στενά του Ορμούζ, ωστόσο η ανάπτυξή της θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ – Ιράν για μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία.

Το Ομάν, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και το Κουβέιτ είτε αρνήθηκαν να σχολιάσουν είτε δεν απάντησαν σε σχετικά αιτήματα του Bloomberg.

Η κυβέρνηση του Μπαχρέιν, σε ανακοίνωσή της, ανέφερε ότι δεν έχει αποδεχθεί ούτε έχει αφήσει να εννοηθεί πως αποδέχεται οποιαδήποτε επιβολή τελών ή διοδίων στα πλοία που περνούν από τα στενά. «Η ελεύθερη και ανεμπόδιστη διέλευση της διεθνούς ναυσιπλοΐας από τα στενά αποτελεί ζήτημα διεθνούς δικαίου και όχι αντικείμενο διαπραγμάτευσης», ανέφερε το Μπαχρέιν.

Το Ομάν έχει διαμηνύσει σε Ευρωπαίους αξιωματούχους ότι δεν υπάρχει επιστροφή στο προπολεμικό καθεστώς στα Στενά του Ορμούζ, όπως είχε μεταδώσει το Bloomberg.

Τα πλοία που περνούν από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό – ένα κρίσιμο πέρασμα για τον ενεργειακό εφοδιασμό από τον Περσικό Κόλπο – ενδέχεται να κληθούν να πληρώνουν τέλη για υπηρεσίες που σχετίζονται με την απορρύπανση των στενών και το κόστος ναυσιπλοΐας.

Υπό πίεση το Ομάν, το μοντέλο που εξετάζει

Το Ομάν, σύμμαχος τόσο της Δύσης όσο και του Ιράν, βρίσκεται υπό πίεση και από τις δύο πλευρές. Δημόσια, το σουλτανάτο, που ελέγχει τη νότια πλευρά των στενών, έχει στείλει αντικρουόμενα μηνύματα για τις προθέσεις του, αν και τονίζει ότι θα σεβαστεί το διεθνές ναυτικό δίκαιο.

Σύμφωνα με μία από τις πηγές, το Ομάν εξετάζει ως πιθανό μοντέλο τα Στενά της Μαλάκας στην Ασία, σε μια προσπάθεια να βρει μια λύση που θα ικανοποιεί τόσο το Ιράν όσο και τη διεθνή κοινότητα.

Τα Στενά της Μαλάκας διαχειρίζονται από κοινού η Ινδονησία, η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη, με τις χώρες αυτές να χρεώνουν τα πλοία για τυχόν υπηρεσίες ναυσιπλοΐας και ασφάλειας που απαιτούνται. Παράλληλα λειτουργεί ταμείο εθελοντικών συνεισφορών για την ασφαλή ναυσιπλοΐα.

Η εμπορική ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει αυξηθεί μετά την προσωρινή ειρηνευτική συμφωνία που υπέγραψαν το Ιράν και οι ΗΠΑ πριν από περίπου δύο εβδομάδες.

Η συμφωνία, σε συνδυασμό με την αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη στα πλοία, έχει ενισχύσει τις ροές πετρελαίου μέσω του περάσματος από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, ξεπερνώντας τα 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, δηλαδή λίγο πάνω από το μισό των προπολεμικών επιπέδων.

Το Ιράν έχει επίσης αυξήσει τις εξαγωγές αργού πετρελαίου μετά την άρση από τις ΗΠΑ του αποκλεισμού στα λιμάνια του.

Κατά τη σπάνια επίσκεψή του στην Ευρώπη την περασμένη εβδομάδα, ο σουλτάνος του Ομάν, Χάιθαμ μπιν Ταρίκ συζήτησε τα σχέδια για τα Στενά του Ορμούζ με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν στο Παρίσι.

Οι δύο ηγέτες ανέφεραν σε κοινή δήλωσή τους ότι θα προωθήσουν τη διέλευση χωρίς περιορισμούς.

Οι αραβικές χώρες του Κόλπου, οι οποίες είχαν δεχθεί σφοδρές επιθέσεις από το Ιράν για εβδομάδες στην αρχική φάση του πολέμου, εμφανίζονται διατεθειμένες να μετριάσουν τις αντιρρήσεις τους για την καταβολή τελών στο πλαίσιο προσπάθειας αποκλιμάκωσης, σύμφωνα με τις πηγές.

Οι συζητήσεις ανάμεσα στο Ιράν, το Ομάν και τις γειτονικές χώρες για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ συνεχίζονται, ενώ οι Αμερικανοί διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ ταξίδεψαν αυτή την εβδομάδα στο Κατάρ για έμμεσες συνομιλίες μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.

Στόχος τους είναι να αξιοποιήσουν την προσωρινή συμφωνία, η οποία άνοιξε περίοδο διαπραγματεύσεων 60 ημερών για ζητήματα όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τα δισεκατομμύρια δολάρια δεσμευμένων κεφαλαίων του.

Οι προσπάθειες αυτές ξεκίνησαν με δυσκολίες, μετά από σειρά εντάσεων γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και το μελλοντικό καθεστώς διαχείρισής τους.

Πριν από τη σύγκρουση, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου περνούσε από τα συγκεκριμένα στενά.

Παρόλα αυτά, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη ότι οι διαπραγματευτές έχουν σημειώσει πρόοδο. «Τα πάμε πολύ καλά», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η Ισλαμική Δημοκρατία ουσιαστικά έκλεισε τη θαλάσσια δίοδο στην αρχή των αμερικανικών και ισραηλινών βομβαρδισμών στα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ αργότερα η Ουάσινγκτον εμπόδισε πλοία να προσεγγίζουν ιρανικά λιμάνια.

Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε άνοδο στις τιμές της ενέργειας και ελλείψεις σε άλλα βασικά αγαθά, όπως το ήλιο και τα λιπάσματα.

Από την αρχή του πολέμου, το Ιράν ζητά να έχει κάποια μορφή μελλοντικού ελέγχου στην κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ.